لازم مىآيد كه مردمان در اين اعصار از عهده تكليف بيرون باشند . و هرگاه كسى گويد به ايشان كه : در آيات مذكوره خطاب به موجودين شده و معدومين به تبعيّت موجودين در خطاب داخل‌اند ، جواب مىگويند كه : دخول معدومين ، در آن خطابات ، اجماعى است و اين اختلافى است ، و ما را مىرسد كه در جواب ايشان گوييم كه : اگر خطاب معدومين معقول نيست و قبيح است ، در همه جا قبيح است و اگر قبيح نيست در هيچ جا قبيح نيست و ديگر آن كه در وقت نزول آيهء جمعه اختلافى نبود و فرقى نبود ميان آن و آيهء وضوء « 1 » ، پس ادعاى فرق ، ناشى از اهل اختلاف است . ديگر آن كه لازم مىآيد كه در هر خطاب شارع ، جايز باشد كه مكلّف اظهار مخالفت نمايد و خطاب را مخصوص جماعت حاضر گرداند و خود را غير مكلّف گرداند ، و بر هر كه اندكى تأمل كند اين شبهه بسيار ظاهر است . دوم : از جمله ادلّه آيهء مزبوره بر استمرار فريضه جمعه ، ندا « 2 » عام است نسبت به جميع مردمان إلى يوم القيامه و اگر مخصوص به جمعى دون جمعى مى بود يا زمانى دون زمانى ، بر حكيم عليم [ لازم بود ] ايراد مخصّصى كه اشخاص و ازمان غير مطلوب را اخراج كند . سوم : تعليق ندا بر « الَّذِينَ آمَنُوا » دون « أيها الناس » و « بنى آدم » اشعار است به آن كه ايمان مقتضى آنست كه بندگان قبول امر الهى نمايند ، مخالفت ننمايد در هيچ وقتى از أوقات ، و چون سعى به اين فريضه مزبوره مترتب است بر ايمان و مؤمن ، و مادام ايمان

--> ( 1 ) . مراد آيهء شريفهء : « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلاةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ . . . » تا آخر آيهء 6 از سوره مائده است . ( 2 ) . مراد حرف « يا » است كه براى ندا استفاده مىشود و اين حرف بر سر « أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا » آمده كه منادى عام است و شامل همهء كسانى است كه عنوان « مؤمن » بر آنها اطلاق مىشود چه آنها كه در زمان پيغمبر بودند يا كسانى كه بعداً ايمان آوردند .